Um eina trædukku, sum børnini hjá læknanum Stálheim fáa í jólagávu. Tað kemur fram at Nøtabrótarin er ein gandaður prinsur, sum bara gentan, Maria, kan bjarga við kærleika sínum.
Nøtabrótari gav tónaskaldinum Thaikovsky íblástur til at skriva ballettina Nøtabrótarin.